شناسایی و سنجش مؤلفه های توانمندسازی روان شناختی در محیط کار و بررسی ارتباط علّی آن با فرهنگ سازمانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

توانمندسازی مفهومی است که به منظور بهبود روش استفاده سازمان از افراد خود به کار می­رود. این ایده‌ای است که ریشه در نظریه­ها و راهبردهای قدیمی‌تر سازمان دارد. امروزه با توجه به محیط رقابتی و پیچیده عرصه سازمان­، سازمان‌ها محکوم به داشتن نیروی انسانی توانمند از بعُد روانی و مهارتی هستند. در این میان فرهنگ سازمانی از عوامل تاثیرگذارِ قوی بر توانمندسازی کارکنان است. هدف از اجرای پژوهش حاضر، بررسی و تبیین رابطه میان فرهنگ سازمانی و توانمندسازی روان­شناختی کارکنان است. جامعه آماری این تحقیق، 113 نفر از کارکنان ادارات آموزش و پرورش استان مازندران هستند که 102 نفر از آنها به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع­آوری داده­ها از پرسشنامه­­­ استفاده شده و تجزیه و­تحلیل داده­ها نیز با نرم‌افزارهای SPSS و LISREL انجام شده است. یافته­­ها نشان می­دهد که میان فرهنگ سازمانی و توانمندسازی روان­شناختی، ارتباط مثبت و معنی­داری وجود دارد. همین ارتباط نیز میان ابعاد فرهنگ ­سازمانی و توانمندسازی­ روان­شناختی مشاهده شده است.

کلیدواژه‌ها


-        آقاجانی، حسنعلی؛ صمدی میارکلائی، حسین و صمدی میارکلائی، حمزه (1392). ارتباط رفتار شهروندی سازمانی و توانمندسازی روان­شناختی کارکنان، نشریه مدیریت دولتی، 18-1.

-        ایران­زاده، سلیمان و محمودی، محسن (1389). شناخت فرهنگ سازمانی بر اساس مدل دنیسون (مورد مطالعه: شرکت پلی نار)، فراسوی مدیریت، 76-53.

-        توانایی شاهرودی، عفت و مهرام، بهروز (1389). بررسی میزان توانمندسازی معلمان مقطع ابتدایی و رابطه آن با مؤلفه‌های فرهنگ سازمانی مدرسه، رویکردهای نوین آموزشی، 2، 40-23.

-        رابینز، استیفن (1388). رفتار سازمانی: مفاهیم، نظریه‌ها و کاربردها؛ ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.

-        رحیم‌نیا، فریبرز؛ کریمی، احمدرضا و اسلامی، قاسم (1390). تأثیر فرهنگ یادگیری بر یادگیری کارکنان در محیط کار به‌واسطه توانمندسازی روان­شناختی و اثربخشی مدیریتی، بهبود مدیریت، 121-102.

-        سلطانی، محمدرضا؛ بردبار، محمدحسین و هوشنگی، مهدی (1390). بررسی تطبیق ارزش­های فرهنگ سازمانی از دیدگاه کارکنان یک سازمان نظامی، پژوهشنامه مدیریت منابع انسانی، 76-53.

-        نصیری، فخرالسادات؛ قنبری، سیروس؛ نیکنامی، مصطفی و آخوندی، معصومه (1391). بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی با ادراک توانمندسازی مدیران مدارس متوسطه شهر همدان، رهیافت نو در مدیریت آموزشی، 20-1.

-        مؤمنی، ماندان و پرگاری، صغرا (1389). بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و توانمندسازی کارکنان ستاد شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران، فصلنامه مدیریت دولتی، 23-1.

-Azize, E.; Guler, S. A. & Selin, M. (2007). Psychological empowerment and its relationship to trust in immediate managers. Journal ofBusiness Research. 60, 41-42.

-Ahadi, S.; Suandi, T.; Ismail, M. & Omar, Z. (2011) Influence of Organizational Culture on Psychological Empowerment of Academicians in Research Universities. In: 12th International conference on HRD Research and Practice Across Europe: Sustaining Growth Through Human Resource Development, 25-27 May 2011, University of Gloucestershire, The Park, Cheltenham, UK.

-Appelbaum, S. H. & Hongger, K. (1998). Empowerment: a contrasting overview of organizations in general and nursing in particular-an examination of organizational factors, managerial behaviors, job design, and structural power. Journal of Empowerment in organization. 6 (2). 29-50.

-Amichai, Y. H.; Katelyn. & Samuel, A. (2008). Assessment of organizational involvement in implementing empowerment. Journal of computers in human behavior.14, 34-49.

-Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: TheExercise of Control, W. H. Freeman, New York, NY, Prentice Hall, Englewood Cliffs, NJ.

-Bowen, D.E. & Lawler, E. E. (1992). The Empowerment of service works: what, why, how, and when? Sloan management. 33, 31-39.

-Conger, J. & Kanungo, N. (1988). The Empowerment process: Integrating theory and practice. Academy of management review. 13 (3), 471-482.

-Cunningham, I.; Hyman, J. & J. Baldry (1996). Empowerment: the power to do what? Industrial Relations Journal. 27 (2), 143-154.

-Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of test. Psychometric, 16, 297-334.

-Churchill, G. A. (1979). A paradigm for developing better measures of marketing constructs. Journal of Marketing Research. 16, 64–73.

-Chiang, C. F. & Jang, S. (2008). The Antecedents and Consequences of Psychological Empowerment: The case of Taiwan's hotel companies. Journal of Hospitality & Tourism Research, 32 (1), 40-61

-Conca, F. J. et al (2004). Development of a measure to assess quality management in certified firms. European journal of operational research. 156, 683-697.

-Chigozirim, P. & Mazdarani, E. (2008). The impact of employee empowerment on service quality and customer satisfaction in service organizations.

-Dwyer, S., Richard, O.C., Chadwick, K. (2003). Gender diversity in organizational culture. Journal of Business Research. 56, 1009-1019.

-Denison, D. R. & Mishra, A. K. (1995). Toward a Theory of Organizational Culture and Effectiveness. Journal of OrganizationScience. 6 (2), 204-223.

-Denison, D. R. (2000). Organizational Culture Survey, Retrieved May 8, 2005; Available at: http://www.denisonculture. Com/ culture/ culture _main.html.

-Dainty, A. R. J.; Bryman, A. & price, A. D. F. (2002). Empowerment whit in the UK construction sector. Leadership & Organizational Development Journal. 23 (6), 353-424.

-Greenberg, J. & Baron, R. A. (2001). Behavior in Organizations. New Jersey: Prentice-Hall.

-Hatami, S.; Basami, M.; Nazari, K. & Basami, M. (2012). The Study of Relationship between Organizational Culture and Empowerment (Case Study in Private Banks in Kermanshah). Journal of Basic and Applied Scientific Research. 2 (4) 3623-3630.

-Jiang, X. & Fu, Q. (2011). Relationship between Universities Organizational Culture, Teachers' Psychological Empowerment and Organizational Citizenship Behavior. 2011 Fourth International Joint Conference on Computational Sciences and Optimization, 699-703.

-Kotter, J. P. & Heskett, J. L. (1992). Corporate culture andperformance. New York: Maxwell.

-Levi, M., & Braithwaite, V. (1999). Trust and Governance. New York: Russell Sage Foundation.

Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory. Second ed., McGraw-Hill, New York.

-Peterson, R. A. (1994). A meta-analysis of Cronbach's coefficient alpha. Journal of consumer research, (21), 381-391.

-Quinn, R. E. & Spreitzer, G. M. (1997). The Road to Empowerment: seven questions every leader should. Organizational Dynamic. 26 (2). 37-51.

-Schein, E. H. (2004). Organizational Culture and Leadership. 3rd ed. Jossey-Bass: John Wiley & Sons, Inc.

-Spreitzer, G. M., Kizilos, M. A. & Nason, S. W. (1997). A Dimensional Analysis of the Relationship between Psychological Empowerment and Effectiveness Satisfaction, and Strain. Journal of Management. 2, 679-704.

-Spreitzer, G. M. (1996), Social structural characteristics of psychological empowerment. Academy of Management journal. 483-504.

Spreitzer, G. M. (1995). Psychological empowerment in the workplace: Dimensions, measurement, and validation. Academy of Management Journal. 38, 1442–1465.

-Spreitzer, G. M., & Doneson, D. (2005). Musings on the past and future of employee empowerment. Forthcoming in the handbook of organizational development (Edited by Tom Cummings).

-Spreitzer, G. M. & Mishra, A. (1997). Survivor Responses to Downsizing: the mitigating effects to trust and empowerment. Southern California studies center.

-Seleim, A. & Bontis, N. (2009). The relationship between culture & corruption: a cross-national study. IntellectualCapital. 10 (1), 165-184.

-Thomas, K. & Velthouse, B. (1990). Cognitive Elements of Empowerment: An interpretive Model of Intrinsic task Motivation. Academy of Management Review.15, 673-674.

-Van Looy, B.; Gemmel, G. & Van Dierdonck, R. (2003). Services management; an integrated approach. Great Britain: Pearson education limited. 2nd edition.

-Van de ven, A. & Ferry, D. (1979). Measuring and assessing organizations. John Wiley, New York.

-Whetten, D. A. & Cameron, k. (1998). Developing management skills. New York: Addison-Wesley, Wheelan, 381-389.